Dr. Cemal Külünkoğlu

Zümer Suresi 53. Ayet

Allah'ın Rahmetinden Ümit Kesmeyin

۞ قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿٥٣﴾

Meal

53 - De ki (Allah şöyle buyuruyor:) “Ey kendi aleyhlerinde olmak üzere aşırı giden ve kendilerine verdiğim meleke ve kabiliyetleri yanlış yolda sarfederek günah işleyen kullarım! Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin! Şüphesiz Allah, bütün günahları affeder. Çünkü O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

İnsan, günaha meyilli olarak yaratılmış zayıf iradeli bir varlıktır. “Allah sizin yükünüzü hafifletmek ister, çünkü insan (sabır ve metanet bakımından) zayıf yaratılmıştır.” (Nisa 4/28) Günah işlemekten, oyundan eğlenceden ve dünyalıklarla oyalanmaktan zevk alan bir karaktere sahiptir. Bunun yanında, ona bu hayatı bahşeden ve onu bu özellikleriyle dünyaya gönderen Allah da merhameti bol olan ve affetmeyi ilke edinendir. (En’am, 6/54). Bu ayette, vahiy ile çizilmiş olan kulluk çemberinin dışına taşarak nihai nimetleri tehlikeye sokan ve böylece kendi nefislerine zulmedenlere Allah’ın rahmetinden ümitlerini kesmemeleri konusunda bir uyarı vardır. Ancak dikkat edilirse uyarının hemen devamında da Allah’ın sınırsız bağışlayıcılığı ve limitsiz merhameti müjdelenmektedir. Bu arada insan, “nasıl olsa Allah affedicidir” diyerek günah işlememeli. “… Sakın çok aldatıcı (şeytan), Allah’ın bağışlayıcılığını ve merhametini ileri sürerek sizi aldatmasın!” (Fatır 35/5) İnsan işlenen günahın kirini Allah’ın rahmetinden istifade edip samimi bir tevbe ile temizleyerek nihai âleme de bırakmamalıdır.

Tefsir

De ki (Allah şöyle buyuruyor:) “Ey kendi aleyhlerinde olmak üzere aşırı giden ve kendilerine verdiğim meleke ve kabiliyetleri yanlış yolda sarfederek günah işleyen kullarım!  Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin! Şüphesiz Allah, bütün günahları affeder. Çünkü O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”

İnsan, fıtratı itibarıyla olağanüstü yeteneklere sahip olsa da zaaflarla kuşatılmış, arzu ve eğilimlerine açık, irade bakımından sınırlı bir varlıktır. Nitekim Nisâ Sûresi 4/28. ayette bu durum, “Allah yükünüzü hafifletmek ister; çünkü insan zayıf yaratılmıştır” ifadesiyle dile getirilmektedir. Bu zayıflık, insanın sabır ve direncinin sınırlı oluşunu, dünyevî nimetlere meyletmeye elverişli bir yapıya sahip bulunduğunu ve kısa vadeli hazları uzun vadeli sorumluluklara tercih edebilme eğilimini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte insan, bu zaaflarına rağmen ilahî rahmetle kuşatılmış bir varlıktır.

Zira insanı bu fıtrat üzere yaratan Allah, aynı zamanda sonsuz merhamet sahibi ve bağışlamayı ilke edinen bir Rabdir. En‘âm Sûresi 6/54. ayette, hata ederek nefsine zulmeden ve ardından Allah’a yönelen kullara karşı ilahî affediciliğin açıkça beyan edildiği görülmektedir. Bu ayette, vahyin çizdiği kulluk sınırlarını aşmış olan kimselerin dahi Allah’ın rahmetinden ümit kesmemeleri gerektiği vurgulanmakta; hemen ardından O’nun bağışlayıcılığının ve merhametinin genişliği bildirilmektedir.

Bununla birlikte Kur’an, ilahî affediciliğin yanlış bir güven duygusuna dönüştürülmesini de sakındırıcı bir dille ele almaktadır. Allah’ın bağışlayıcılığını, bilinçli günaha yönelmenin gerekçesi hâline getirmek, tehlikeli bir aldanış olarak nitelendirilmektedir. Nitekim Fâtır Sûresi 35/5. ayette, “Sakın aldatıcı (şeytan), Allah’ın bağışlamasını öne sürerek sizi aldatmasın” buyurularak bu tür bir zihniyete karşı uyarıda bulunulmaktadır.

Bu sebeple insan, işlediği günahların yükünü ahirete ertelememeli; daha dünya hayatında iken ilahî rahmetten yararlanarak samimi bir tevbe ile arınma yoluna gitmelidir. Zira ölümden sonra tevbe imkânı ortadan kalkmaktadır. Esas olan, günah işlememeye yönelik bilinçli bir çaba içinde olmak; hata gerçekleştiğinde ise vakit kaybetmeden içten bir pişmanlıkla Allah’a yönelmektir. Böylece insan, kendi fıtratındaki zaafları inkâr etmeksizin ve ilahî rahmetten ümit kesmeksizin, dengeli bir kulluk bilincine ulaşabilir.

Kaynak gösterimi: Dr. Cemal Külünkoğlu, Kur'an-ı Kerim Meal ve Tefsiri, Zümer Suresi 53. Ayet, https://www.cemalkulunkoglu.net/kuran-tefsiri/ayet.php?s=39&a=53

Arapça metin: Tanzil Projesi